In juli 2025 kreeg de wereld een glimp te zien van hoe anders China over artificiële intelligentie denkt. Op de World Artificial Intelligence Conference (WAIC 2025) in Shanghai stelde premier Li Qiang een nieuw mondiaal platform voor AI-governance voor: inclusief, coöperatief en open voor het mondiale Zuiden. Hij had het niet over veiligheidsdreigingen of concurrentievoordeel. Hij had het over delen. AI, zei hij, mag geen privilege zijn van enkele landen of een handvol techreuzen. Het moet een publiek goed zijn, collectief beheerd en collectief in eigendom. Zijn toespraak wilde niet China’s positie verdedigen, maar het hele debat herkaderen. Terwijl het Westen AI blijft behandelen als een dreiging die gereguleerd moet worden of een race die gewonnen moet worden, stelde China het voor als een mondiaal besturingssysteem dat samen ontworpen moet worden. Een systeem dat de manier waarop landen hun toekomst bouwen ondersteunt in plaats van ontwricht. Zijn woorden kregen voorzichtige steun in Europa en vonden steeds meer weerklank in het mondiale Zuiden, niet omdat China’s model overal omarmd werd, maar omdat het een alternatief bood. Een alternatief waarin AI niet toebehoort aan één blok, maar een instrument wordt voor mondiale ontwikkeling. Een alternatief waarin China niet langer reageert op de spelregels, maar zelf nieuwe voorstelt.
In dezelfde maand, aan de andere kant van de oceaan, draaide de geopolitiek op volle toeren. In Washington stelde president Trump een ingrijpende AI-strategie voor onder de titel “Winning the AI Race: America’s AI Action Plan”. Het plan, dat voortbouwt op zijn presidentieel decreet van januari om obstakels voor Amerikaans leiderschap in AI weg te nemen, stelde AI niet voor als een gedeelde mondiale kans, maar als een domein om te domineren. Met meer dan 90 federale beleidsacties focuste het plan op het versnellen van innovatie, het snel uitrollen van AI-infrastructuur zoals datacenters en chipfabrieken, en de export van complete Amerikaanse AI-technologie naar bondgenoten. “De AI-race winnen is niet onderhandelbaar”, verklaarde minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio. AI, zo hield het Witte Huis vol, zou een nieuwe gouden eeuw van Amerikaanse welvaart en macht inluiden, maar alleen als de VS de controle behield. Trumps Amerika zocht geen multilateraal bestuur: het legde de regels vast en verwachtte dat de wereld zou volgen.
Daarom kreeg Nvidia in juli, in een verrassende wending, van de Amerikaanse regering een licentie om de leveringen van afgezwakte H20-AI-chips aan China te hervatten. Die stap kwam kort nadat China de export van zeldzame aardmetalen naar de VS had hervat en er een handelsakkoord tussen de VS en China in de maak was. De vraag naar AI-rekenkracht in China bleef onverminderd groot. Nvidia bestelde nog eens 300.000 chips bij TSMC, en CEO Jensen Huang noemde China’s basismodellen tijdens een bezoek aan Peking “van wereldklasse”. Zijn uitspraken werden in China breed opgepikt als bevestiging dat de toekomst van AI niet alleen door het Westen geschreven zal worden. Maar amper enkele dagen later ontboden de Chinese autoriteiten Nvidia om tekst en uitleg te geven over mogelijke achterdeurtjes in zijn chips. In dezelfde week werden twee Chinezen in Californië gearresteerd omdat ze illegaal H100-chips naar China verscheepten. Deze zomer werd het AI-landschap meer dan een technologisch slagveld: het werd een geopolitiek mijnenveld.
Dat hoeft niet te verbazen. In mijn komende boek China’s Next Miracle beschrijf ik hoe de klassieke driehoek ‘China kopieert, de VS innoveert, Europa reguleert’ een karikatuur van het verleden is geworden. China is vandaag een van de meest assertieve regelgevers ter wereld op digitaal vlak. Van cyberveiligheid en persoonsgegevens tot generatieve AI: zijn juridische kaders breiden niet alleen snel uit, ze worden ook steeds proactiever. Maar de echte verschuiving zit niet in het aantal nieuwe regels, wel in de mentaliteit erachter. Waar Europese regelgeving vaak bestaande waarden wil bewaren en Amerikaans beleid innovatie probeert te beschermen, is Chinese regelgeving strategisch: ze kijkt niet achteruit. Ze ontwerpt vooruit.
Die logica is vooral zichtbaar in de manier waarop China vandaag met intellectueel eigendom omgaat. Decennialang zagen westerse bedrijven IP als een vesting: octrooieer het, sluit het af en bewaak het. Maar China schuift snel op van exclusiviteit naar integratie. Zijn IP-systeem evolueert naar een meer collectieve aanpak: open source, open data, gedeelde octrooien, open API’s, innovatie als gemeengoed. Wat telt, is niet langer wie de uitvinding bezit, maar hoe die uitvinding in een breder ecosysteem wordt ingebed. In een land waar collectieve systemen de samenleving al meer dan tweeduizend jaar structureren, voelt die verschuiving minder radicaal aan dan ze lijkt. China gaat nu ‘terug naar de toekomst’.
Het resultaat is niet alleen een verandering van regels, maar een verandering van rollen. Europa definieert zichzelf nog altijd door wat het wil beschermen. De Verenigde Staten door wat ze kunnen ontwrichten. Maar China wordt steeds meer gedefinieerd door wat het bereid is te bouwen, en hoe. Het behandelt AI niet als zomaar een nieuwe consumententechnologie of een modewoord voor mondiaal prestige. Het behandelt AI als een industrieel platform, ingebed in alle sectoren: logistiek, gezondheidszorg, onderwijs, mobiliteit, openbare diensten. Zijn innovatiemodel jaagt niet op losse doorbraken. Het focust op consolidatie op lange termijn. Waar het Westen opschaalt na succes, schaalt China op om succes te behalen. Waar Silicon Valley ontwricht (lees: kapotmaakt), bouwt Peking. Het lijkt misschien trager, maar het schiet diepere wortels.

Het oude paradigma, waarin China kopieert, de EU reguleert en de VS innoveert, begon na 2010 te verschuiven. De nieuwe driehoek werd: Europa beschermt, de VS commercialiseert en China industrialiseert. Europa onderzoekt, de VS schaalt op en China consolideert. Europa bewaart, de VS ontwricht en China bouwt.
In de figuur hierboven toont de horizontale as de tijdsgerichte mentaliteit van elke overheid tegenover haar industrie: gericht op het verleden, het heden of de toekomst. De verticale as geeft weer of diezelfde overheid regulering of experiment als belangrijkste motor van innovatie ziet. Ook hier komt het neer op volume tegenover waarde, zoals uitgelegd in de blog van vorige maand. Europa wil waarde bewaren (en zijn waarden), de VS wil waarde creëren om op te schalen, en China bouwt stap voor stap waarde op (vanuit volume). Alle drie willen ze beschermen wat werkt, verbeteren wat beter kan en creëren wat nog niet bestaat. Maar hun mentaliteit loopt uiteen. Europa denkt in termen van bescherming. De VS in termen van ontwrichting. En China in termen van strategische industrialisering.
De gevolgen van die mentaliteitswijziging worden elke dag zichtbaarder. Terwijl Washington herindustrialiseert met invoertarieven en stimulansen om productie terug te halen, en Europa debatteert over zijn digitale identiteit, verweeft China AI in het weefsel van zijn fysieke economie. Het behandelt AI niet als een aparte sector, maar als bindweefsel. De VS ziet AI-leiderschap in microchips en basismodellen. China ziet het in systemen en infrastructuur. Het bouwt volledige ecosystemen: van GPU’s tot openbare diensten, van bestuur tot logistiek. Niet door snel te gaan en dingen kapot te maken, maar door stil te bouwen en diep te verankeren. Europa probeert uit te zoeken hoe het zijn waarden en strategische autonomie kan behouden terwijl het een achterstand moet inhalen in een race die het niet zelf koos en niet langer controleert.
En China’s mentaliteit van strategische infrastructuurbouw voor AI is niet nieuw. Het is dezelfde aanpak waarmee China eerst de fabrieken van de wereld industrialiseerde, daarna zijn steden en nu zijn algoritmes. Waar de VS financialiseerde, industrialiseerde China. Terwijl Trump spreekt over de heropbouw van de Amerikaanse industrie, zit hij gevangen in een verhaal over het herstellen van het verleden. China heeft daarentegen jaren besteed aan de voorbereiding op een toekomst die het zelf wil bepalen.

Dat brengt ons bij een dieper inzicht voor het volgende decennium: we zijn niet alleen getuige van een verschuiving in technologisch leiderschap, maar van een nieuwe herschikking van de mondiale rollen. Het is alsof de VS, Europa en China opnieuw van plaats wisselen. China bouwt voor morgen. De VS trekt zich terug in gisteren. Europa drijft stuurloos in het heden. De VS experimenteert met nieuwe regels en modellen om zijn hefboom te behouden. Europa zoekt naar een manier om zichzelf opnieuw uit te vinden en probeert strategische autonomie te verzoenen met interne samenhang. En China reguleert met steeds meer zelfvertrouwen. Niet om te beschermen wat was, maar om te bouwen wat komt en dat met de wereld te delen. Niet om de VS in te halen, maar om, zoals met DeepSeek, de volgende grens van AI te verkennen, van belichaamde AI (embodied AI) tot AGI. Het mondiale paradigma is al verschoven. De vraag is niet langer wie het tempo bepaalt, maar wie het platform en het nieuwe paradigma vormgeeft.
Deze column verscheen eerst in het Engels op pascalcoppens.com (7 augustus 2025) onder de titel ‘A New Global Paradigm’. Vertaald door de redactie van Chinatech.be, met toestemming van de auteur. De standpunten in deze column zijn die van de auteur.



